Πρόσφατο δημοσίευμα επανέφερε στην επικαιρότητα ένα ζήτημα που συχνά δημιουργεί προβλήματα στους κληρονόμους: τι συμβαίνει όταν ο αποβιώσας διατηρούσε τραπεζική θυρίδα και ποιος μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτή μετά τον θάνατό του.
Αφορμή αποτέλεσε η απόφαση ΔΕΔ 1023/2022, η οποία αφορούσε περίπτωση ανοίγματος τραπεζικής θυρίδας μετά τον θάνατο του μισθωτή. Η σύζυγος του αποβιώσαντος είχε εισέλθει στη θυρίδα χρησιμοποιώντας την εξουσιοδότηση που διέθετε πριν από τον θάνατό του. Η πρόσβαση προέκυψε από τα στοιχεία που τηρούσε η τράπεζα και επιβλήθηκε πρόστιμο σύμφωνα με το τότε ισχύον φορολογικό καθεστώς.
Η υπόθεση αναδεικνύει μια σημαντική πρακτική διαφορά μεταξύ κοινού τραπεζικού λογαριασμού και κοινής τραπεζικής θυρίδας.
Κοινός λογαριασμός και κοινή θυρίδα
Στον κοινό τραπεζικό λογαριασμό, όταν έχει τεθεί ο όρος του άρθρου 2 του ν. 5638/1932, ο θάνατος ενός συνδικαιούχου μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα η κατάθεση να περιέρχεται αυτοδικαίως στους επιζώντες συνδικαιούχους.
Η κοινή θυρίδα λειτουργεί διαφορετικά.
Το γεγονός ότι δύο πρόσωπα εμφανίζονται ως συμμισθωτές ή ότι ένα πρόσωπο έχει εξουσιοδότηση πρόσβασης δεν σημαίνει ότι μετά τον θάνατο του ενός αποκτά αυτομάτως κυριότητα επί του περιεχομένου της θυρίδας. Άλλο είναι το συμβατικό δικαίωμα πρόσβασης στη θυρίδα και άλλο η κυριότητα επί των χρημάτων, κοσμημάτων, εγγράφων ή άλλων αντικειμένων που βρίσκονται μέσα σε αυτή.
Το ισχύον άρθρο 108 του ν. 5219/2025 επιβάλλει στις τράπεζες συγκεκριμένες υποχρεώσεις για την καταγραφή των προσώπων που ανοίγουν θυρίδες. Μάλιστα, όταν αυτός που ανοίγει τη θυρίδα δεν είναι ο αποκλειστικός μισθωτής, πρέπει να δηλώνει ότι γνωρίζει πως ο μισθωτής ή οι συμμισθωτές βρίσκονται εν ζωή.
Σε περίπτωση θανάτου, η τράπεζα δεν μπορεί επίσης να επιτρέψει απλώς την ανάληψη κληρονομιαίων αντικειμένων. Προβλέπεται διαδικασία απογραφής και τήρηση των σχετικών φορολογικών προϋποθέσεων.
Γιατί οι τράπεζες ζητούν κληρονομητήριο
Στην πράξη, μετά την ενημέρωση της τράπεζας για τον θάνατο του μισθωτή, το κρίσιμο ζήτημα είναι να αποδειχθεί ποιοι είναι οι νόμιμοι κληρονόμοι και ποια είναι η κληρονομική μερίδα καθενός.
Για τον λόγο αυτό οι τράπεζες ζητούν την προσκόμιση κληρονομητηρίου πριν συναλλαχθούν με τους κληρονόμους. Το κληρονομητήριο αποτελεί επίσημο πιστοποιητικό του κληρονομικού δικαιώματος. Αναφέρει ποιος είναι κληρονόμος και, όταν υπάρχουν περισσότεροι κληρονόμοι, ποια μερίδα αντιστοιχεί στον καθένα.
Δεν αντικαθιστά κάθε άλλη διαδικασία που μπορεί να απαιτηθεί για το άνοιγμα και την απόδοση του περιεχομένου μιας θυρίδας. Αποτελεί όμως ιδιαίτερα ισχυρό αποδεικτικό μέσο και, στην τραπεζική πρακτική, συχνά το έγγραφο που επιτρέπει στην υπόθεση να προχωρήσει χωρίς αμφισβήτηση ως προς το ποιος νομιμοποιείται ως κληρονόμος.
Πώς εκδίδεται το κληρονομητήριο
Η διαδικασία έκδοσης κληρονομητηρίου έχει μεταβληθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Μετά τον ν. 5095/2024, η αίτηση υποβάλλεται στο αρμόδιο δικαστήριο της κληρονομίας μέσω πληρεξούσιου δικηγόρου. Ο φάκελος πρέπει να τεκμηριώνει την κληρονομική διαδοχή, ανάλογα με το αν υπάρχει διαθήκη ή πρόκειται για εξ αδιαθέτου κληρονομία.
Εξετάζονται, μεταξύ άλλων, ο θάνατος του κληρονομουμένου, η συγγενική σχέση ή η διαθήκη, η ύπαρξη άλλων κληρονόμων, τυχόν αποποιήσεις και τα ποσοστά της κληρονομικής διαδοχής. Η διαδικασία καταλήγει στην έκδοση του πιστοποιητικού που αποδεικνύει το κληρονομικό δικαίωμα.
Νομική υποστήριξη για την έκδοση κληρονομητηρίου
Η έκδοση κληρονομητηρίου είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχουν τραπεζικές καταθέσεις, θυρίδες, μετοχές ή άλλα περιουσιακά στοιχεία για τα οποία τρίτοι ζητούν ασφαλή απόδειξη της ιδιότητας του κληρονόμου.
Το δικηγορικό μας γραφείο αναλαμβάνει τον έλεγχο της κληρονομικής διαδοχής, τη συγκέντρωση των απαιτούμενων δικαιολογητικών, την κατάθεση της αίτησης και την παρακολούθηση της διαδικασίας έκδοσης του κληρονομητηρίου, καθώς και τη νομική υποστήριξη για τις επόμενες ενέργειες ενώπιον τραπεζών και άλλων φορέων.