Ο θάνατος συνδικαιούχου σε κοινό τραπεζικό ή επενδυτικό λογαριασμό του εξωτερικού δεν έχει πάντοτε τις ίδιες συνέπειες με εκείνες που προβλέπει το ελληνικό δίκαιο.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν ο αποβιώσας διατηρούσε κοινό λογαριασμό σε τράπεζα ή επενδυτική εταιρεία του εξωτερικού. Η ένδειξη «joint account» δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο λογαριασμός αντιμετωπίζεται από κάθε άποψη όπως ένας κοινός λογαριασμός ελληνικής τράπεζας κατά τον Ν. 5638/1932.
Τι ισχύει για τον κοινό λογαριασμό στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, εφόσον στον κοινό λογαριασμό έχει συμφωνηθεί ο ειδικός όρος του άρθρου 2 του Ν. 5638/1932, μετά τον θάνατο ενός συνδικαιούχου η κατάθεση περιέρχεται αυτοδικαίως στους επιζώντες συνδικαιούχους και δεν εντάσσεται στην κληρονομία.
Τι αλλάζει όταν ο λογαριασμός τηρείται στο εξωτερικό
Για λογαριασμό που τηρείται σε τράπεζα του εξωτερικού πρέπει πρώτα να εξεταστούν η σύμβαση του λογαριασμού και το δίκαιο που τη διέπει.
Κρίσιμο είναι αν προβλέπεται αντίστοιχος μηχανισμός survivorship, δηλαδή αν με τον θάνατο ενός συνδικαιούχου το υπόλοιπο περιέρχεται αυτοδικαίως στους επιζώντες. Η απλή αναγραφή δύο ονομάτων στον λογαριασμό δεν αρκεί.
Απαλλαγή από τον φόρο κληρονομιάς
Η φορολογική αντιμετώπιση στην Ελλάδα έχει πλέον αποσαφηνιστεί. Με την Ε.2015/2026 της ΑΑΔΕ και την περ. β΄ της παρ. 2 του άρθρου 75 του Ν. 5219/2025 επιβεβαιώνεται ότι η απαλλαγή από τον φόρο κληρονομιάς καταλαμβάνει και κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς και κοινά χαρτοφυλάκια του εξωτερικού, εφόσον τα περιουσιακά στοιχεία περιέρχονται αυτοδικαίως στους επιζώντες συνδικαιούχους.
Κοινοί επενδυτικοί λογαριασμοί και χαρτοφυλάκια
Το ίδιο ζήτημα εμφανίζεται σε κοινούς επενδυτικούς λογαριασμούς, όπως λογαριασμούς με μετοχές, ομόλογα, ETF ή αμοιβαία κεφάλαια. Αν ο λογαριασμός τηρείται σε αλλοδαπό πάροχο επενδυτικών υπηρεσιών, πρέπει να ελεγχθούν ειδικά οι συμβατικοί όροι και το εφαρμοστέο δίκαιο.
Αντίθετα, για χρηματοπιστωτικά μέσα που έχουν εκδοθεί στο εξωτερικό αλλά είναι καταχωρισμένα σε λογαριασμό ελληνικής τράπεζας ή ΑΕΠΕΥ, το άρθρο 95Α του Ν. 4514/2018 επιτρέπει ρητά την εφαρμογή του Ν. 5638/1932, εφόσον υπάρχει σχετική συμφωνία με τον πελάτη.
Τι πρέπει να ελεγχθεί στην πράξη
Σε κάθε διασυνοριακή κληρονομία πρέπει να εξετάζονται:
- ο ακριβής τύπος του λογαριασμού,
- οι συμβατικοί όροι που τον διέπουν,
- η ύπαρξη ρήτρας survivorship,
- το εφαρμοστέο δίκαιο,
- ο τρόπος με τον οποίο μεταβιβάζεται το υπόλοιπο ή το χαρτοφυλάκιο μετά τον θάνατο.
Επομένως, δεν αρκεί μόνο ο τίτλος ή η ονομασία του λογαριασμού. Απαιτείται έλεγχος των πραγματικών συμβατικών όρων πριν από οποιαδήποτε κληρονομική ή φορολογική ενέργεια.