Φόρος μεταβίβασης 15%: αγοραστές με φορολογική κατοικία εκτός ΕΕ και ΕΟΧ

Από την 1η Ιουλίου 2027, η αγορά κατοικίας στην Ελλάδα από φυσικό πρόσωπο με φορολογική κατοικία εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου θα υπάγεται, κατά κανόνα, σε φόρο μεταβίβασης 15% αντί του γενικού 3%.

Ποιους αφορά ο συντελεστής 15%

Το άρθρο 16 του Ν. 5355/2026 προσθέτει την παρ. 1Α στο άρθρο 27 του Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας (Ν. 5219/2025). Για τις αγορές που υπάγονται στη νέα διάταξη, ο φόρος υπολογίζεται στη φορολογητέα αξία της κατοικίας.

Ο συντελεστής κρίνεται με βάση τη φορολογική κατοικία του αγοραστή κατά τον χρόνο γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης, ανεξάρτητα από την ιθαγένειά του. Έτσι, ένας Έλληνας που είναι φορολογικός κάτοικος Καναδά μπορεί να υπαχθεί στο 15%. Αντίστοιχα, ένας Καναδός που είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας υπάγεται στον γενικό συντελεστή 3%, εφόσον η αγορά υπόκειται σε φόρο μεταβίβασης και δεν συντρέχει απαλλαγή.

Έτσι, για κατοικία με φορολογητέα αξία 250.000 ευρώ, ο κύριος φόρος ανέρχεται σε 37.500 ευρώ με συντελεστή 15%, έναντι 7.500 ευρώ με συντελεστή 3%, πριν από την εισφορά υπέρ δήμων και κοινοτήτων.

Η εξαίρεση για την πρώτη κατοικία

Από τον αυξημένο συντελεστή εξαιρούνται οι δικαιούχοι απαλλαγής του άρθρου 42 του Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας. Το άρθρο καλύπτει συγκεκριμένες κατηγορίες αγοραστών, μεταξύ των οποίων Έλληνες, πολίτες κρατών της ΕΕ ή του ΕΟΧ και πολίτες τρίτων χωρών με καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος στην Ελλάδα, εφόσον κατοικούν μόνιμα στην Ελλάδα ή προτίθενται να εγκατασταθούν εδώ. Για τη χορήγηση της απαλλαγής εξετάζονται και οι λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις, όπως η κάλυψη των στεγαστικών αναγκών από υφιστάμενη ακίνητη περιουσία και τα όρια αξίας της απαλλαγής.

Τι σημαίνει για συναλλαγές που βρίσκονται σε εξέλιξη

Η νέα ρύθμιση εφαρμόζεται σε οριστικά συμβόλαια που καταρτίζονται από την 1η Ιουλίου 2027.

Αν έχει υπογραφεί συμβολαιογραφικό προσύμφωνο, χρειάζεται ειδικός έλεγχος. Το άρθρο 26 παρ. 1 περ. α΄ του Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας προβλέπει υπολογισμό του φόρου με τους συντελεστές που ίσχυαν κατά την κατάρτιση του προσυμφώνου, όταν το οριστικό συμβόλαιο συντάσσεται εντός δύο ετών.

Αντίθετα, μια ιδιωτική συμφωνία ή η καταβολή προκαταβολής πριν από την ημερομηνία αυτή δεν αρκεί για να διατηρηθεί ο συντελεστής 3%.

Πριν συμφωνηθεί ημερομηνία υπογραφής, ο αγοραστής μπορεί να ελέγξει πώς τεκμηριώνεται η φορολογική κατοικία του, αν δικαιούται απαλλαγή πρώτης κατοικίας και ποιο ποσό φόρου πρέπει να συνυπολογίσει στο κόστος αγοράς.