Ευθύνη από αδικοπραξία

Το άρθρο 924 του Αστικού κώδικα ορίζει ότι : «Ο κάτοχος ζώου ευθύνεται για τη ζημία που προξενήθηκε από αυτό σε τρίτον. Αν η ζημία έγινε από κατοικίδιο ζώο που χρησιμοποιείται για το επάγγελμα, τη φύλαξη της κατοικίας ή τη διατροφή του κατόχου του, αυτός δεν ευθύνεται, αν αποδείξει ότι δεν τον βαρύνει κανένα πταίσμα ως προς τη φύλαξη και την εποπτεία του ζώου».

Διάκριση κατοικιδίων και μη

Σε σχέση με το άρθρο αυτό παρατηρούμε καταρχήν πως ο νομοθέτης διακρίνει μεταξύ κατοικιδίων και μη κατοικιδίων ζώων, κλιμακώνοντας αναλόγως την ευθύνη του κατόχου τους. Ως κατοικίδια ζώα, σύμφωνα με πάγια διατύπωση της νομολογίας, νοούνται εκείνα που ζουν αναπτύσσονται, τρέφονται, αναπαράγονται υπό τη στέγη του ανθρώπου και με τις φροντίδες αυτού και είναι προορισμένα να χρησιμοποιούνται για το επάγγελμα, τη φύλαξη της οικίας, ή τη διατροφή του κατόχου τους. Τέτοια ζώα, μεταξύ άλλων είναι και τα σκυλιά, τα πρόβατα (Εφ. Λαρίσης 38/2016) και οι κατσίκες (Εφ.Κρήτης 127/2008)

Ποιος θεωρείται κάτοχος και ποια η ευθύνη του για τις πράξεις των ζώων

Ως κάτοχος, θεωρείται από την νομολογία, εκείνος που έχει φυσική εξουσία πάνω στο ζώο και που έχει αναλάβει να του παρέχει τροφή, να το στεγάζει και να το φροντίζει για χρόνο όχι ασήμαντο και ο οποίος μπορεί να το χρησιμοποιεί και να αποκομίζει τις οποιεσδήποτε ωφέλειές του (ως κύριος, επικαρπωτής, χρησάμενος, μεσεγγυούχος, μισθωτής). Δεν ευθύνεται συνεπώς ως κάτοχος ο ιδιοκτήτης ταβέρνας, στο περίγυρο της οποίας σύχναζαν αδέσποτοι σκύλοι, ένας από τους οποίους θανάτωσε την αίγα του ενάγοντος. (ΑΠ 1445/2007)

Ο κάτοχος του ζώου δεν είναι απαραίτητο να είχε υπό τη φυσική του εξουσία το ζώο αυτό προσωπικώς κατά το χρόνο κατά τον οποίο προξένησε τη ζημία, ευθυνόμενος για τις ζημίες τις οποίες προξένησε τούτο. Ευθύνεται δε και όταν το ζώο βρισκόταν υπό την εξουσία του υπαλλήλου του, καθώς αυτοί θεωρούνται αντιπρόσωποί του, εφόσον όμως χρησιμοποιούσαν το ζώο σε εκτέλεση των καθηκόντων που έχει ανατεθεί σε αυτούς. Επίσης, ο κάτοχος ευθύνεται για τη ζημία την οποία προξένησε το ζώο και σε περίπτωση που διέφυγε από την κατοχή και την επίβλεψη αυτού ή του υπαλλήλου του, δυνάμει του άρθρου 922 ΑΚ, στην τελευταία περίπτωση. (Μον.Πρωτ.Θεσσ. 7040/2015)

Ως προς την φύση της ευθύνης του κατόχου ζώου, με την πρώτη παράγραφο του άρθρου αυτού καθιερώνεται η αντικειμενική ευθύνη του κατόχου του ζώου, για τη ζημία που προξενήθηκε σε τρίτο.  Αρκεί λοιπόν για τη στοιχειοθέτηση της ευθύνης μόνο το γεγονός της κατοχής τoυ ζώου και είναι ανεξάρτητη οποιαδήποτε υπαιτιότητα του κατόχου . Και τούτο γιατί ο κάτοχος που έχει τα ωφελήματα από το ζώο πρέπει να φέρει και τον κίνδυνο κάθε ζημίας που προξενείται από αυτό. Αντίθετα, προκειμένου για κατοικίδιο ζώο, θεσπίζεται με τη δεύτερη παράγραφο του ίδιου άρθρου η νόθος αντικειμενική ευθύνη του κατόχου ζώου, στηριζόμενη σε εικαζόμενο πταίσμα αυτού για τη φύλαξη και εποπτεία του ζώου. Κατά συνέπεια, στην περίπτωση αυτή ο κάτοχος μπορεί να απαλλαγεί από την ευθύνη του αν επικαλεστεί και αποδείξει ότι δεν τον βαρύνει πταίσμα για τη φύλαξη και εποπτεία του ζώου. (ΑΠ 1979/2014)

Έτσι, στην περίπτωση του άρθρου 924 παρ. 2 ΑΚ, ο κάτοχος του ζώου που προκάλεσε την ζημία σε τρίτον, για να απαλλαγεί της ευθύνης του προς αποζημίωση, ή και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, πρέπει να επικαλεσθεί και αποδείξει: α) ότι δεν παραμέλησε υπαίτια την υποχρέωση για φύλαξη και εποπτεία του ζώου και β) ότι ανάμεσα στην υποχρέωση για εποπτεία και την πρόκληση ζημίας δεν υπάρχει ο απαιτούμενος αιτιώδης σύνδεσμος, με την έννοια ότι η ζημία θα προκαλούνταν και αν ο κάτοχος δεν είχε παραμελήσει την εποπτεία του ζώου. Επίσης η ευθύνη του κατόχου μπορεί να μετριασθεί ή και να παύσει τελείως κατά τους όρους της διάταξης του άρθρου 300 ΑΚ, εάν, δηλαδή, υπάρχει συντρέχον πταίσμα του ζημιωθέντος. Ο ισχυρισμός, όμως, ότι το ζώο είναι μικρής ηλικίας, πράγμα που δεν επιτρέπει το δέσιμό του δεν απαλλάσσει τον κάτοχο από την ευθύνη του, δεδομένου ότι στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να ασκεί άλλου είδους εποπτεία και φύλαξη. (Εφ.Κρήτης 127/2008)

Ευθύνη κατόχου κατοικίδιου ζώου

Ειδικότερα για την ευθύνη κατόχου κατοικίδιου ζώου διαφωτιστική είναι η Εφ.Λαρίσης 81/2011 από την οποία ακολουθεί ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα: Ο κάτοχος χρήσιμου κατοικίδιου ζώου έχει την υποχρέωση για φύλαξη και εποπτεία αυτού, με σκοπό την προστασία των τρίτων από την εγγενή επικινδυνότητά του. Αυτό σημαίνει ότι είναι υποχρεωμένος να λαμβάνει όλα τα μέτρα που κατά τις αντιλήψεις των συναλλαγών και ενόψει των ιδιοτήτων του ζώου και του τρόπου χρησιμοποίησής του, είναι αναγκαία και δυνατά για να ανατρέψουν την εκ μέρους του ζώου πρόκληση ζημίας σε τρίτον (π.χ. να το κρατά περιορισμένο, ώστε να μην μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο του κατόχου, να βάλει φίμωτρο στο σκυλί κλπ). Επομένως τεκμαίρεται, κατά το άρθρο 924 παρ. 2 ΑΚ, ότι σε περίπτωση προκλήσεως ζημίας σε τρίτον: α) ότι παραμέλησε υπαίτια την υποχρέωση για φύλαξη και εποπτεία του ζώου και β) ότι ανάμεσα στην υποχρέωση για εποπτεία και την πρόκληση ζημίας υπάρχει ο απαιτούμενος αιτιώδης σύνδεσμος, με την έννοια ότι η ζημία δεν θα προκαλούνταν αν ο κάτοχος δεν είχε παραμελήσει την εποπτεία του ζώου (Κορνηλάκης, Επίτομο Ειδικό Ενοχικό Δίκαιο, έκδ. 2000, σελ. 390)..

.

Βάρος απόδειξης και αποζημίωση

Ως προς το βάρος της αποδείξεως, ο ενάγων για αποζημίωση από ζημία που προκλήθηκε σε αυτόν από ζώο πρέπει να αποδείξει α) το ποσό της προξενηθείσας ζημίας, β) ότι η ζημία του προξενήθηκε από ενέργεια του ζώου και γ) ότι ο εναγόμενος είναι ο κάτοχος του ζώου,  ο δε εναγόμενος οφείλει να αποδείξει ότι δεν τον βαρύνει κανένα πταίσμα ως προς τη φύλαξη και εποπτεία του ζώου γιατί κατέβαλε τη συνηθισμένη στις συναλλαγές επιμέλεια για τη φύλαξη του ζώου, εκθέτοντας προς τούτο και τα περιστατικά που δικαιολογούν μια τέτοια περίπτωση (ΑΠ  41/1994)

Χαρακτηριστική είναι η απόφαση του Ειρ.Κρωπίας 326/2012 σύμφωνα με την οποία: “Το αίτημα αυτό του ενάγοντα απορρίπτεται ως αναπόδεικτο, γιατί ο ελαφρύς τραυματισμός του δε δικαιολογεί ζημία στη μηχανή του επιπροσθέτως φέρων το βάρος απόδειξης ώφειλε να καλέσει πραγματογνώμονα ο οποίος ν’ αποφανθεί επακριβώς επί των ζημιών.”

Σχετικά με το ύψος της αποζημίωσης το άρθρο 298 ΑΚ ορίζεται ότι: «Η αποζημίωση περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία), καθώς και το διαφυγόν κέρδος. Τέτοιο κέρδος λογίζεται εκείνο που προσδοκά κανείς με πιθανότητα σύμφωνα με τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που έχουν ληφθεί».

Ευθύνη περισυλλογής αδέσποτων σκύλων και ευθύνη αποζημίωσης σε περίπτωση τροχαίου ατυχήματος.

Ως προς την ευθύνη για την περισυλλογή αδέσποτων σκύλων εκ του άρθρου 7 του Ν.3170/2003 προκύπτει, πως αρμόδιοι είναι οι δήμοι και οι κοινότητες. Η περισυλλογή των σκύλων μπορεί να πραγματοποιείται και από ζωοφιλικά σωματεία, εφόσον διαθέτουν την απαραίτητη υποδομή, σε συνεργασία με τον αρμόδιο δήμο ή κοινότητα. Οι δήμοι και οι κοινότητες συγκροτούν τα συνεργεία περισυλλογής από άτομα τα οποία διαθέτουν την κατάλληλη εκπαίδευση και εμπειρία σε θέματα που αφορούν στην αιχμαλωσία των ζώων και κατέχουν τις τεχνικές χειρισμού τους.  Αντιθέτως οι εταιρίες που εκμεταλλεύονται και φυλλάσουν αυτοκινητόδρομους δεν έχουν από το νόμο υποχρέωση να συλλέγουν τα αδέσποτα ζώα, ακόμη και αν αυτά εισέλθουν στον αυτοκινητόδρομο που φυλάσσουν, καθόσον δε διαθέτουν εκπαιδευμένο προσωπικό για τη σύλληψή τους ούτε χώρο για τη φύλαξή τους. (Ειρ.Κρωπίας 122/2012)

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s