Δικαστική συμπαράσταση

Όταν ένα πρόσωπο πάσχει από ψυχικές ή διανοητικές διαταραχές, οι οποίες επηρεάζουν αποφασιστικά την διανοητική του κατάσταση, τίθεται ένα σοβαρό νομικό ζήτημα σχετικά με την φροντίδα αφενός των προσωπικών του και αφετέρου των περιουσιακών του υποθέσεων. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, εξαιτίας της αύξησης του αριθμού των ασθενών που πάσχουν από άνοια, η σχετική νομική συζήτηση είναι περισσότερο επίκαιρη από ποτέ.

Η απάντηση του νομοθέτη στα παραπάνω πρακτικά προβλήματα είναι ο θεσμός της δικαστικής συμπαραστάσεως, ένας νομικός θεσμός, ο οποίος προστατεύει τον ασθενή τόσο από δικές του ενέργειες, οι οποίες δεν είναι προϊόν της ελεύθερης βούλησής του, όσο και από αυθαίρετες ενέργειες τρίτων προσώπων.

Δικαστική συμπαράσταση
Φωτογραφία από την εισήγηση του Κωνσταντίνου Πικραμένου στο “Σχολείο φροντιστών ατόμων με άνοια” που διοργανώνει η Εταιρεία Alzheimer Αθηνών

Κριτήριο για να διαπιστωθεί η αδυναμία αυτόνομης δράσης είναι να υπάρχει ανάγκη νομίμου αντιπροσώπου για να εκπροσωπήσει εξώδικα ή δικαστικά τον πάσχοντα σε νομικά σημαντικές υποθέσεις ή για να εκπληρώσει ανειλημμένες υποχρεώσεις του.

Η υποβολή στη δικαστική συμπαράσταση αποφασίζεται από το δικαστήριο, ύστερα από αίτηση του ίδιου του πάσχοντος ή του συζύγου του, εφόσον υπάρχει έγγαμη συμβίωση, ή των γονέων ή τέκνων του ή του εισαγγελέα, ο οποίος μπορεί να ενεργήσει βάση πληροφοριών, που δέχεται από τρίτα πρόσωπα.

Ανάλογα με την περίπτωση το δικαστήριο που υποβάλλει ένα πρόσωπο σε δικαστική συμπαράσταση, είτε: 1. τον κηρύσσει ανίκανο για όλες ή για ορισμένες δικαιοπραξίες, γιατί κρίνει ότι αδυνατεί να ενεργεί γι αυτές αυτοπροσώπως (στερητική δικαστική συμπαράσταση) είτε 2. ορίζει ότι για την ισχύ όλων ή ορισμένων δικαιοπραξιών του απαιτείται η συναίνεση του δικαστικού συμπαραστάτη (επικουρική δικαστική συμπαράσταση) είτε 3. αποφασίζει συνδυασμό των δύο προηγούμενων ρυθμίσεων.

Το δικαστήριο δεν δεσμεύεται από την αίτηση, οφείλει όμως να επιβάλλει στον συμπαραστατούμενο τους ελάχιστους δυνατούς περιορισμούς που απαιτεί το συμφέρον του, καθώς η στέρηση της δικαιοπρακτικής ικανότητας, αλλά ακόμη και ο περιορισμός της, αποτελούν σοβαρότατη επέμβαση στην προσωπικότητα ενός προσώπου και, κατά συνέπεια, τότε μόνο πρέπει να αποφασίζονται, όταν πράγματι είναι απόλυτα επιβεβλημένες για τη φροντίδα των υποθέσεών του ή την επιμέλεια του προσώπου του, με γνώμονα πάντα το συμφέρον του συμπαραστατέου.

Άλλωστε, η αρχή της ιδιωτικής αυτονομίας βρίσκει το συνταγματικό της θεμέλιο στις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1 και 5 παρ. 1 του Συντάγματος και είναι σύμφυτη με την αρχή της αξίας του ανθρώπου. Επομένως, ο περιορισμός της ιδιωτικής αυτονομίας πρέπει να δικαιολογείται με βάση τα κριτήρια που θέτει η αρχή της αναλογικότητας.

Για να εκτιμήσει πλήρως την κατάσταση το Δικαστήριο στηρίζεται καταρχήν σε δημόσια έγγραφα, από τα οποία προκύπτει με σαφήνεια η μορφή και ο βαθμός της πνευματικής νόσου από την οποία πάσχει ο συμπαραστατέος. Αν τέτοια έγγραφα δεν υπάρχουν ή δεν κρίνονται επαρκή διατάσσεται πραγματογνωμοσύνη.

Το δικαστήριο διορίζει δικαστικό συμπαραστάτη το φυσικό πρόσωπο που έχει προτείνει αυτός τον οποίο αφορά το μέτρο. Αν αυτός που χρειάζεται τη συμπαράσταση δεν προτείνει κανέναν ή αν εκείνος που προτάθηκε δεν κρίνεται κατάλληλος, το δικαστήριο επιλέγει ελεύθερα αυτόν που κρίνει περισσότερο κατάλληλο για τη συγκεκριμένη περίπτωση. Το δικαστήριο μπορεί, επίσης, να αναθέτει στον δικαστικό συμπαραστάτη και την επιμέλεια του προσώπου του συμπαραστατουμένου.

Σε περίπτωση στερητικής δικαστικής συμπαράστασης το έργο της εποπτείας της δικαστικής συμπαράστασης ασκεί συμβούλιο από τρία έως πέντε μέλη (εποπτικό συμβούλιο), τα οποία διορίζονται με την ίδια απόφαση που διορίζει τον δικαστικό συμπαραστάτη.

Όλες οι πράξεις του δικαστικού συμπαραστάτη, του εποπτικού συμβουλίου ή του δικαστηρίου πρέπει να αποβλέπουν στο συμφέρον του συμπαραστατουμένου. Πριν από κάθε ενεργεία η απόφαση, πρέπει να επιδιώκεται η προσωπική επικοινωνία με τον συμπαραστατούμενο και να συνεκτιμάται η γνώμη του.

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Δικαστική συμπαράσταση

  1. Παράθεμα: Ζητήματα οικονομικής εκμετάλλευσης ηλικιωμένων και ψυχικά ασθενών – pikramenoslaw

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s